рус | укр

Главная

Контакты

Навигация:
Арсенал
Болезни
Витамины
Вода
Вредители
Декор
Другое
Животные
Защита
Комнатные растения
Кулинария
Мода
Народная медицина
Огород
Полесадник
Почва
Растения
Садоводство
Строительство
Теплицы
Термины
Участок
Фото и дизайн
Хранение урожая









Ақпараттық дидактикалық блок.

1. Топырақтағы экзогенді химиялық заттарды нормалаудың принципиальды схемасы:

Шартты жіберілген концентрация топырақтағы химиялық заттарды – бұл максимальды концентрациясы. Топырақты климаттық жағдайда экстремальды бекітілген. Олар тиімді сапалы уәде етеді. Теріс түзу болмаса тікелей топырақпен байланыстыратын оның адам ағзасына әсері, оның туғандары және тұрғындардың өмір сүруіндегі санитарлық жағдайы, сонымен бірге топырақтың өздігінен тазалану қасиеті.

Адам ағзасыназиянды заттар топырақтан жекеленген жағдайда түседі (топырақ шаңы, ауылшаруашылық, карьерлық, шахтадағы жұмыс, балалардың топырақты алаңда ойнауы).

Басты ЭХЗ (экзогендік химиялық заттар) топырақтан адам ағзасна түсуі оның басқа отамен жанасу салдарынан болады: ауа, су және өсімдік, биологиялық шынжырлы миграция, ол:

Топырақ – су - адам

Топырақ - өсімдік - жануар

Топырақ - өсімдік – жануар - адам

Топырақ - атмосфералық - ауа – адам

Сондықтан топырақтағы химиялық заттарды нормалағанда оның қауіптілігін ғана емес, ағзаға түскен топырақтың, сонымен бірге оның адам денсаулығына зиян келтіруін ескеру керек. Сондықтан ЭХЗ нормалаудың схемасы топырақтағы оның ерекшелігін ескере отырып келесі зерттеуер жасалады:

І этапта заттың физико-химиялық қасиеті, оның топырақтағы тұрақтылығын зерттейді.

ІІ этапта математикалық модельдеу заттардың сипатын топырақта тәжірибелік зерттеу.

ІІІ этапта лабораториялық зерттеу оны табалдырықты концентрациясы 6 көрсеткіш бойынша жасайды:

- органолептикалық;

- жалпы санитарлық;

- фитоаккумуляциялану (транслокационды);

- сулы миграция;

- ауалы миграция;

- санитарлы токсикалық.

Бұл этаптың мақсаты ШБК мөлшерін, топырақтағы химиялық заттардың оның лимиттеуші көрсеткіші және қауіп класын көрсету.

Органолептикалық көрсеткіш мінездемесі иісінің, дәмінің және тағамдық мақсаттағы фитосинтездеуші өсімдіктердің өзгерсін, сонымен бірге атмосфералық ауаның иісі, дәмі, түсі судың. Табалдырықты концентрация астында органолептикалық көрсеткіш қауіптілігі топырақтағы заттардың минимальды концентрациясы көрсетіледі, ол тағамдық құндылыққа және өсімдіктектес тағамдық өнімдердің органолептикалық қасиетіне, су мен атмосфералық ауаға әсер етеді.

Жалпы санитарлық көрсеткіш қауіпі топырақтың биологиялық активті және оның өздігінен тазару процесін сипаттайды.

Табалдырықты концентрация жалпы санитарлық көрсеткіштің бұл топырақтағы ЭХЗ минимальды концентрациясы, ол топырақтағы бүкіл микроорганизмнің 50% 5-7 тәулікте өзгеріске ұшырайды. Топырақтың ферментативті белсенділігі 25% бұл оның аналогтық көрсеткіштерінің бақылау тобына қатысты.

Транслокальды көрсеткіш қауіпі миграциялық поцестің мінездемесін топырақтағы заттар мен өсімдіктер, тағамдық өнім және фурон ретінде пайдаланады, оның фитомассада жинақталуы.

Табалдырықасты концентрацияның транслокальды көрсеткіші қаупінің астында минимальды концентрация топырақтағы заттардың сол арқылы фитомассаның жинақталуы юварлық органдарда ауылшаруашылық өсімдіктердің астықты жинап алу тағамдық өнімдердің мүмкін болатын мөлшерін қалыптыдан жоғары болады.

Қандай өсімдіктер көп ЭХЗ өзіне жинақтайтынын транслокация коэффициенті арқылы мына формула бойынша анықтайды:

Сөсімдік

Ктр = ----------------- (1)

Стопырақ

 

Ктр - өсімдіктер мен топырақтан алынатын транслокация коэффииенті.

Сөсімдік - өсімдіктегі заттардың концентрациясы, мг\кг

Стопырақ - топырақтағы заттардың концентрациясы, мг\кг

Егер өсімдікте Ктр жоғары болса, ол концентратор болып табылады және фитотестте пайдаланылады.

Сулы-миграциялық көрсеткіш қаупі химиялық заттардың топырақтан су қоймаларына миграциялану процесіимен сипатты. Табалдырықты концентрация сулы-миграциялы көрсеткіштің қауіпті заттары топырақтағы минимальды концентрация соның салдарынан заттардың грунт суларына және беткейлік суқоймаларға түсуі концентрация түзіп, судың ШБК суқоймада жоғарылатады.

Ауа миграциялық көрсеткіш қауіпі химиялық заттардың топырақтан атмосфералық ауаға топырақ шаңымен және буланумен, су буларымен қосылып миграциялануын атаймыз.

Табалдырықты концентрация ауалы миграциялық көрсеткіш қаупіне минимальды концентрация жатады. Оның атмосфералық ауаға түсуі жарты тәуліктік ШБК жоғарлауымен қосарланады.

Токсикалық көрсеткіш қаупі бұл химиялық заттардың суммарлық мөршерде әсер етуі комбинациялық (топырақ шаңы және ЭХЗ) және кешенді бұл заттардың топырақтан ағзаға сумен, тағаммен, ауамен, тері арқылы, жоғарғы тыныс жолдарымен, ауыз қуысының шырышты қабаты арқылы түсуі.

Табалдырықасты концентрациялық токсикалық көрсеткіш қаупі заттың топырақтағы минимальды концентрациясы. Адам ағзасына суммарлық түсуі топырақпен жекеленген жанасу кезінде болады. Бір немесе бірнеше экологиялық жол миграцияның теріс тік болмаса жеке әсері тұрғындар денсаулығына әсері арқылы.

Алты қауіпті көрсеткіштің ішінде табалдырықты көрсеткіш төмен болса (санитарлық-токсикалық-табалдырықасты) оның лимиттігін анықтайды, бұл ШБК егізіледі.

ІV этапта топырақтағы химиялық заттардың шартты жіберілген мөлшерін және қауіпсіз қалдықтың химиялық заттың оның топырақтағы оны топырақты-климаттық жағдайын анықтау үшін.

V этапта ластанған химиялық заттардың топыраққа әсері тұрғындар денсаулығын ескере отырып гигиеналық регламентті коррекциялау үшін.

Бірінші орында топырақ нормаланған тұрақты пестицидтер мен оның метаболиті, ауыр металдардың тұздары, микроэлементтер, мұнай өнімдері, күкіртті қосылыстар, минеральды тыңайтқыштар мен басқа да топыраққа түседі.

Олардың тізіммен нормалануы ЭХЗ-ң топырақтағы осы заттардың жіктелуін оның қауіптілік дәрежесімен көрсетіледі.

 

Топырақтағы ЭХЗ қауіптілігінің гигиеналық жіктелуі.

 

Көрсеткіштер Қауіптілік топтары
жоғары орташа Аз
Пероральді енгізу кезіндегі токсигенділігі (ЛД50 , мг\кг жануар массасы )     50-200         200-1000     >1000
Топырақтағы тұрақтылығы айы миграциясы   >12   12-6   <6
Топырақтағы, см Ауа Су өсімдік өтуі бір ай көлемінде пайда болуы 60-41 >ШБК >ШБК   >3 40-21 =ШБК =ШБК   3-1 20-0 <ШБК <ШБК   <1
Тағамдық көрсеткішке әсері әсер тигізеді әсер тигізеді әсер тигізбейді
Топырақтың санитарлық жағдайына әсері   аз   аз   аз

 

Осы жіктелуге сүйене отырып, бірініші қосылыстардың нормалауын, І және ІІ кластағы гигиеналық қауіптілікке байланысты жүргізіледі.

9.2 Топырақтағы пайда болатын белгілі бір енгізулерден пестицидтердің концентрациясын анықтау методикасы.

Пестицидтер концентрациясын есептеуде топырақта пайда болу белгісі бар қабатында, мына формула бойынша анықталады:

 

С= d ∙ h ∙ P (2)

C – топырақтағы заттардың концентрациясының пайда болуы, мг\кг

d – топырақ тығыздығы, кг\дм3 (1,2-1,8 орташа 1,5)

h – жыртылған қабатттың тереңдігі

P – ЭХЗ шығындау нормасы кг\га

Шығындау нормасының астында ЭХЗ (кг\га) мөлшері, оларды топыраққа белгілі бір жетістікке жетуге экономикалық, агрохимиялық, топырақ тыңдау және басқа әсерлері бар бағытталған препараттар.

 

9.3 Адам ағзасына түсетін химиялық заттардың кешенінің дәрежесі.

Адам ағзасына химиялық заттар кешенінің әсерін зерттеу үшін «Методические указании по гигиенической оценке новых пестицидов» (Киев 1969) жағдайынан қарастырамыз. Осыған орай, препараттың суммарлық мөлшері, әр түрлі ортадан адам ағзасына түсуі адам үшін максимальды рұқсат етілген доза пестицидтердің адамға оның тағамдық рационындағы рұқсат етілген мөлшерін, су мен атмосфералық ауада мына формуламен анықталады:

Дм = Д1 + Д2 + Д3 (3)

Дм – рұқсат етілген максимальды доза, адам үшін мг\тәу;

Д1 – тағам рационында рұқсат етілген пестицидтер мөлшері

Д2 және Д3 – суда, атмосфералық ауада рұқсат етілген дозасы.

Рұқсат етілген максимальды дозаны анықтау (Дм) адам үшін ең басты зиянсыз максимальды дозасын жануарларда анықтау (мг\кг) ол табалдырықыты созылмалы тәжірибе жүйесімен сезімтал жануарларда анықталады.

Берілгендерге сүйене отырып жинақталған, тұрақты заттарды зиянды тобы, оның сүтпен шығарылып және теріс әсерін көрсету тұқымына жиналған жануар үшін рұқсат етілген максимальды доза адам үшін де анықталады.

ЗОР коэффициенттің астында оның мөлшері арқылы адам мен жануардың рұқсат етілген дозасы жануар үшін төмен болу керек. Ол мына формула бойынша есептеледі:

Дм жануар

Дм адам = ------------------- * 50 (4)

Ra

Дм адам - адам үшін максимальды рұқсат етілген доза ЭХЗ (мг\тәу);

Дм жануар – жануар үшін максимальды зиянсыз доза (мг\кг);

Ra – зор запасы

50 – адамның орташа салмағы.

Жинақталған тәжірибе келесі зор коэффициентінің мөлшерлері:

А) егер рұқсат етілген максимальды доза 1,0 мг\кг болса зор коэффициенті 100 екенін көрсетеді.

Б) жануарда рұқсат етілген минимальды доза 1,0-5,0 мг\кг тең болса, коэфффициент 100-50 тең.

В) жануарда рұқсат етілген максимальды доза 5,0 мг\кг жоғары болса, зор коэффициенті мына диапозонда болады 50-30.

Тағамдық өнімдегі пестицид қалдықтарыүлкен адамдар ған пайдаланбайтынын, жас балаларда пайдаланатынын ескере отырып, адам салмағын 50 кг деп алып рұқсат етілген әр түрлі объектілерде заттардың мөлшерін анықтау формуласы:

Дм ∙ Zn

Дп = ---------------(5)

Дп – рұқсат етілген зат мөлшері белгілі бір ортада, мг\кг, мг\м3, мг\л;

Дм - адам үшін рұқсат етілген максимальды доза, кг\тәу

Zn – заттардың меншікті болуы белгілі бі ортада, %

 

Просмотров: 280

Вернуться в категорию: Почва

© 2013-2017 cozyhomestead.ru - При использовании материала "Удобная усадьба", должна быть "живая" ссылка на cozyhomestead.ru.